Mr. Grummel Wypróbuj za darmo
BIOLOGIA 3 MIN CZYTANIA

Przez pierwsze sześć tygodni ludzki zarodek jeszcze nie zdecydował, czy jest mężczyzną, czy kobietą

Mr. Grummel blokuje aplikacje, na które tracisz czas, dopóki nie odpowiesz na trzy pytania quizowe.

Pobierz z App Store

Płeć chromosomalna zostaje ustalona w momencie zapłodnienia, ale ciało nie działa na jej podstawie od razu. Przez mniej więcej pierwsze sześć do siedmiu tygodni rozwoju człowieka zawiązki gonad embrionalnych pozostają w stanie, który embriolodzy nazywają bipotencjalnym albo obojętnym — zbudowane z tkanki i systemów przewodów zdolnych rozwinąć się zarówno w jądra, jak i w jajniki, a także w męski albo żeński zestaw wewnętrznych struktur rozrodczych, niezależnie od płci chromosomalnej. To, co dzieje się dalej, zależy od pojedynczego przełącznika genetycznego, który przełącza się — albo nie — w wąskim oknie rozwojowym.

Jedna struktura, dwie możliwe przyszłości

Każdy zarodek na wczesnym etapie nosi zarówno przewody Wolffa, które mają potencjał rozwinięcia się w męskie struktury wewnętrzne, takie jak nasieniowód, jak i przewody Müllera, które mają potencjał rozwinięcia się w żeńskie struktury wewnętrzne, takie jak jajowody i macica — obecne obok siebie, w każdym zarodku, zanim jeszcze którakolwiek ścieżka zostanie wybrana. Sama bipotencjalna gonada tkwi w tym samym nierozstrzygniętym stanie, zawierając typy tkanek zdolne stać się jądrem albo jajnikiem, zależnie od tego, jaki sygnał — jeśli w ogóle — nadejdzie.

Pojedynczy przełącznik genetyczny, a potem kaskada

Wyzwalaczem jest gen SRY, niesiony na chromosomie Y. Gdy SRY jest obecny i aktywowany, uruchamia kaskadę — aktywując kolejne geny, takie jak SOX9 — która sprawia, że bipotencjalna gonada rozwija się jako jądro. Gdy jądra już się uformują, produkują dwa oddzielne sygnały: hormon anty-Müllerowski, który powoduje zanik przewodów Müllera, oraz testosteron, który wspiera rozwój przewodów Wolffa w męskie struktury wewnętrzne, przy czym zewnętrzne narządy płciowe są później kształtowane przez pokrewny hormon, dihydrotestosteron. Bez sygnału SRY gonada rozwija się zamiast tego wzdłuż ścieżki jajnikowej, przewody Müllera utrzymują się i rozwijają w żeńskie struktury wewnętrzne, a przewody Wolffa zanikają.

Każdy ludzki zarodek zaczyna z wyposażeniem na obie możliwe ścieżki i spędza pierwsze tygodnie rozwoju, będąc informowanym przez pojedynczy przełącznik genetyczny, który zestaw zachować.

Czego wciąż nie jesteśmy pewni

Podręczniki od dawna opisują rozwój jajnika jako bierną ścieżkę „domyślną” — to, co po prostu się dzieje, gdy brakuje sygnału determinującego płeć męską. Nowsze badania molekularne komplikują to ujęcie: geny takie jak WNT4 i RSPO1 zostały zidentyfikowane jako aktywnie promujące i podtrzymujące rozwój jajnika, a nie jako coś, co powstaje jedynie dlatego, że nic nie kazało mu stać się jądrem. Oznacza to, że żeńskie różnicowanie płciowe wygląda na własny, aktywnie regulowany program rozwojowy, a nie tylko brak programu męskiego — korekta, która wciąż przebija się z artykułów naukowych do standardowego nauczania. Udokumentowana naturalna zmienność w tym procesie, historycznie grupowana pod pojęciem stanów interpłciowych, wciąż pokazuje, że leżąca u podstaw biologia jest na poziomie molekularnym bardziej zróżnicowana niż uproszczona historia jednej ścieżki, jakiej się zwykle naucza.

Ten temat mieści się w obszarze Embriologia i Anatomia Rozwojowa, jednym z siedmiu tematów w Anatomii, jednej z czterech dziedzin w Medycynie, jednym z siedemnastu przedmiotów, z których może cię odpytać aplikacja.

Niech następne odblokowanie czegoś cię nauczy

Mr. Grummel blokuje aplikacje, na które tracisz czas. Trzy pytania z rzędu wpuszczą cię z powrotem, na tak długo, jak wybierzesz.

Pobierz z App Store

7 dni za darmo, potem $4.99 miesięcznie. Na razie tylko na iPhone.
Masz Androida? Dołącz do bety.

Kevin Salzmann

O autorze

Kevin Salzmann

Kevin Salzmann ma doktorat z chemii i pracuje w przemyśle farmaceutycznym. Tworzy Mr. Grummel, bloker aplikacji, który zadaje ci trzy pytania quizowe, zanim wpuści cię z powrotem.